پاجوش گیاه چیست؟ اگر به پایه گلها و گیاهان سالم دقت کنید، گاهی جوانههایی میبینید که از آنها شاخه یا ریشه جدیدی رشد میکند که به این شاخههای جدید پاجوش یا ریشه جوش میگویند.
با توجه به سن و نوع گیاه، این جوانهها یا در اطراف ساقه مادر تولید میشوند و یا از ریشه منشا میگیرند و در سطح خاک (در اطراف طوقه گیاه) به وجود میآیند. پاجوشها شاخههای اضافی و ناخواستهای هستند که معمولا به صورت عمودی رشد میکنند و از نظر ژنتیکی شبیه به پایه اصلی گیاه هستند.
به عبارتی سادهتر، گیاهی که از پاجوش رشد میکند، ویژگیهایی مشابه گیاه اصلی را دارد.
پاجوش همچنین یکی از روشهای تکثیر غیر جنسی گیاهان به خصوص ساکولنتها و کاکتوسها است که به دلیل عدم نیاز به مهارت خاص، تکثیر با پاجوش یکی از ساده ترین روش های قلمه زنی به شمار میآید.
در این شیوه، هر شاخهای که در اطراف گیاه مادری تولید شود، به طور ژنتیکی تمام ویژگیهای آن را نیز دارد. به عمل جداسازی این شاخههای جدید، پاجوش برداری میگویند.
مطالب مرتبط: چرا آب مقطر برای آبیاری مناسب نیست؟
انواع پاجوش برای گیاهان
پاجوشها بر اساس محل رویش خود به دو دسته کلی تقسیم میشوند که به شرح زیر هستند:
1. پاجوش ریشه: دسته اول پاجوشهایی هستند که از ریشههای سطحی گیاه منشا میگیرند و پاجوش ریشه نام دارند. این نوع ریشه جوش، به محض تشکیل شدن، شروع به تولید ریشه میکنند و به همین دلیل میتوان آنها را خیلی سریع از پایه گیاه اصلی جدا کرد.
2. پاجوش ساقه: پاجوشهایی که در قسمت پایین تنه گیاه، (نزدیک به محل اتصال ساقه به ریشه) ظاهر میشوند، پاجوش ساقه نامیده میشوند.
بر خلاف پاجوشهای ریشه که از همان ابتدا تولید ریشه دارند، پاجوشهای ساقه پس از مدتی و پس از رسیدن به خاک، شروع به ریشه دادن میکنند. بنابراین، برای جدا کردن پاجوشهای ساقه و تکثیر گیاهان با پاجوش، بهتر است زمانی را صبر کرد تا ریشه آنها به اندازه کافی رشد کرده و بتواند نیازهای غذایی گیاه جدید را تامین کند.
گیاهانی که با پاجوش زیاد می شوند:
این نکته را بدانید که تمام گیاهان پاجوش نمیزنند و این عمل یک ویژگی در برخی گونههای گیاهی است. تعداد گیاهانی که با پاجوش زیاد میشوند، بسیار زیاد میباشد، که موارد زیر از محبوبترین آنها هستند:
- گل سانسوریا
- گل آلوئه ورا
- گیاه بامبو
- گل دیفن باخیا (مقاله چیکار کنیم دیفن باخیا پاجوش بزنه را مطالعه کنید.)
- گل محمدی
- گل زاموفیلیا
- گیاه خرما
- گل رز
- بسیاری از گونههای کاکتوس (مثل کاکتوسهای بشکهای)
- گیاه کریپتانتوس
مزایا و معایب تکثیر گیاهان با روش پاجوش چیست؟
تکثیر به روش پاجوش اگرچه یک روش آسان و کاربردی است اما مانند هر روش دیگری، مزایا و معایب خاص خودش را دارد که در جدول زیر به بررسی آنها میپردازیم.
| مزایا تکثیر گیاهان به روش پاجوش | معایب تکثیر گیاهان به روش پاجوش |
| پاجوشها به راحتی از گیاه مادر جدا میشوند و آسیب کمتری به ریشه گیاه مادر وارد میشود | تمام گیاهان قابلیت پاجوش را ندارند |
| وقتی پاجوشها به موقع از گیاه مادر جدا شوند، شادابی گیاه حفظ شده و طول عمر آن افزایش مییابد | در صورت مبتلا بودن گیاه مادر به بیماری، پاجوش نیز دچار بیماری میشود |
| جدا کردن پاجوشها باعث افزایش رشد و باردهی گیاه مادر و همچنین بهبود کیفیت محصول آن میشود | در صورت جدا کردن تعداد زیاد پاجوش، رشد گیاه مادری کاهش مییابد |
| جدا کردن پاجوشها باعث افزایش تعداد گیاهان جدید و تکثیر سریعتر گیاهان میشود | رشد پاجوشها و تبدیل شدن آنها به گیاهان جدید، یک فرایند زمانبر است و صبر زیادی را میطلبد |
| استفاده از روش پاجوش برای تکثیر گیاهان، روشی کمهزینه و آسان است | به دلیل در هم تنیده شدن ریشههای گیاه مادر و پاجوشها، اگر عمل جداسازی به درستی انجام نشود، هر دو آنها دچار آسیب میشوند |
